TRẺ 5–6 TUỔI Ở CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN ĐƯỢC CHUẨN BỊ NHƯ THẾ NÀO ĐỂ VÀO LỚP MỘT?

Để có thêm một góc nhìn khác về vấn đề chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một, chúng ta cùng tìm hiểu xem các quốc gia có nền giáo dục phát triển đang làm gì với trẻ 5–6 tuổi trước khi các em bước vào bậc tiểu học.

Điều đầu tiên cần khẳng định là ở các nước như Mỹ, Anh, Úc hay Canada, trẻ mẫu giáo được chuẩn bị khá kỹ trước khi vào lớp Một. Giai đoạn tiền tiểu học (pre-school) được xem là thời kỳ rất quan trọng để xây dựng nền tảng học tập lâu dài cho các em. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị này hoàn toàn không phải là “dạy trước chương trình”.

Tại các quốc gia này, trẻ 5–6 tuổi được làm quen với chữ viết một cách rất tự nhiên. Các em nhận diện chữ cái, nhận thức mối liên hệ giữa âm và chữ (phonic), đọc sách tranh, nghe kể chuyện, tập viết tên mình và những từ đơn giản. Việc đọc và viết không nhằm mục tiêu đọc trơn, viết thạo như học sinh tiểu học, mà nhằm giúp trẻ hiểu rằng chữ viết có ý nghĩa, chữ gắn với âm thanh, và việc đọc viết là một trải nghiệm thú vị.

Song song với ngôn ngữ, trẻ cũng được tiếp cận với toán học ở mức độ nền tảng. Các em được đếm số trong sinh hoạt hằng ngày, so sánh giá trị nhiều – ít, lớn – nhỏ, làm quen với các hình khối, sắp xếp theo thứ tự, nhận diện các quy luật đơn giản. Toán học, ở giai đoạn này, không phải là các phép tính trên giấy, mà là cách trẻ hiểu thế giới xung quanh thông qua số lượng, hình dạng và mối quan hệ.

Một điểm rất quan trọng ở đây là sự chuẩn bị về mặt tâm lý và kỹ năng học tập. Trẻ được rèn luyện khả năng lắng nghe, chờ đến lượt, làm việc theo hướng dẫn, hoàn thành một nhiệm vụ trong khoảng thời gian nhất định. Những kỹ năng này thường ít được chú ý, nhưng lại đóng vai trò quyết định trong việc trẻ có theo kịp nhịp học của lớp Một hay không.

Rất dễ để nhận thấy rằng, nền tảng tiền tiểu học mà các quốc gia này hướng đến không phải là trẻ đọc được bao nhiêu từ, viết được bao nhiêu chữ, làm được bao nhiêu bài toán. Chuẩn bị sớm không nhằm tạo ra những đứa trẻ “biết trước”, mà giúp các em sẵn sàng học, sẵn sàng tiếp nhận và không bị sốc khi bước vào môi trường học tập chính thức. Một khi việc chuẩn bị được thực hiện nhẹ nhàng, có định hướng và tôn trọng sự phát triển tự nhiên của trẻ, đó không phải là “dạy trước” mà là một phần tất yếu của giáo dục hiện đại.

Trong bài viết tiếp theo, tôi sẽ đề cập đến một thực tế rất nhạy cảm nhưng không thể tránh né- sự tồn tại của hai nhóm trẻ khi bước vào lớp Một, cùng những bất công mà người lớn vô tình tạo ra khi việc chuẩn bị cho trẻ không đồng nhất giữa các phụ huynh và các trường mầm non.

Nguyễn Viết Trường

(Thạc sĩ Giáo dục, Đại học Flinders, Adelaide, South Australia – Đồng sáng lập, kiêm cố vấn chuyên môn tại Mầm Non VISA)